Монгол бичгээр бичсэн ховор ном судруудыг МУИС-ийн номын санд дэлгэлээ

Монголын мэдээ | Боловсрол
bolor@montsame.mn
2020-10-12 15:54:24

Улаанбаатар /МОНЦАМЭ/. МУИС-ийн номын сан ховор номын болон монгол бичгийн уншлагын танхимыг өнөөдөр нээж үйлчилгээнийхээ цар хүрээг өргөтгөлөө.


Энэ хүрээнд  тус сургуулийн номын сан болон Монгол хэл шинжлэлийн тэнхим, Түүхийн тэнхим, Философи, шашин судлалын тэнхимд хадгалж буй ховор ном болон монгол бичгээр бичсэн 400 орчим бүтээлээр үзэсгэлэн гаргав.


Энэхүү танхимыг нээж байгаа нь Монголын ард түмний соёлын нандин өв болсон ховор ном болон монгол бичгээр хэвлэсэн бүтээлийг хадгалан хамгаалж, эзэмшин хэрэглүүлэх, мянган жилийн түүхт бичгийн сан хөмрөгөө хойч үедээ өвлүүлэхэд онцгой ач холбогдолтой. Мөн монгол бичгээр хэвлэсэн бүтээлийг сурталчлах, судалгааны эргэлтэд оруулах, хувь хүмүүсийн гарт байгаа ховор ном бүтээлийг илрүүлэх, сан хөмрөгөө ховор номоор баяжуулах зорилгоор энэхүү үзэсгэлэнг зохион байгуулж байгаа гэдгийг МУИС-ийн номын сангийн захирал, доктор, дэд профессор Г.Цэрэн тодотгов.


Үндэсний түүх, эх хэл соёл бичгээ хадгалж хамгаалах нь монгол үндэстний оршин тогтнох амин чухал дархлаа юм. Үүнд тус үзэсгэлэн хувь нэмрээ оруулна гэдгийг үзэсгэлэнг зохион байгуулагчид онцоллоо.

 

МУИС-ийн ШУС-ийн захирал, доктор, профессор Д.Заяабаатар хэлэхдээ, “Аливаа улс үндэстний хамгийн гайхалтай зүйл бол ном соёлын ордон байдаг. Түүнд тухайн үндэстний бичиг үсэг, хэл соёлынх нь баримт болсон сурвалжууд хадгалагддаг. Үүнийг МУИС-ийн номын сангийн хамт олон соргогоор харж уншлагын танхим нээж байгаа нь цаг үеэ олсон үйл явдал юм. Монгол бичгийн дурсгалыг түмэн олонд түгээн дэлгэрүүлэх, сурталчлан таниулах асуудал нь нэгдүгээрт, Монгол хэлний тухай хуульд зааснаар 2025 он гэхэд төрийн албан хэргийг хос бичгээр хөтлөн явуулах, хоёрдугаарт, 2019 онд Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцэн баталсан “Монгол бичгийн үндэсний хөтөлбөр 3”-ийг хэрэгжүүлэхтэй  холбоотой юм. Мөн энэхүү дурсгалууд нь судалгааны хэрэглэгдэхүүн, сурвалжийн үнэ цэнтэй баримт гэдгийг харуулж байна” хэмээв.


Үзэсгэлэнд 1919 онд монгол бичгээр хэвлэсэн “Эмэгтэйчүүдийн эрх” сэтгүүлийг дэлгэжээ. МУИС-ийн номын сан, Үндэсний номын сангийн сан хөмрөгт тус бүр нэг буюу Монгол Улсын хэмжээнд хоёрхон байдаг эл сэтгүүлд Ардын улаан цэрэг ба эмэгтэйчүүд, Үйл ба эмэгтэйчүүд, Тува улсын эмэгтэйчүүдийн байдал, Ажилгүй эмэгтэйчүүдийн амьдрал, өчүүхэн үлгэр зэрэг өгүүлэл нийтлэл багтжээ.

 

Түүнчлэн уг үзэсгэлэнгээс, монгол бичгээр хэвлэсэн “Монгол Ганжуур” 83 боть, Бээжин хотод хэвлэсэн “Хятад Ганжуур” 168 боть, “Хөх судар” 3 дэвтэр, Хятад бараар барласан "Банзрагч" судар, төвөд, монгол бичгээр "Жадамба" судар, “Алтангэрэл” судар, Алтан товч зэрэг ховор хуучны ном бүтээлийг үзэх боломжтой.


Манж монгол үсгээр хавсран тайлсан Сэн Зи Жингийн бичиг муутуу цаасан дээр бичсэн, нэлээд эртний буюу хэвлэсэн он нь тодорхойгүй гурван судрыг толилуулжээ. Энэхүү судрыг манж, монгол, хятад хэлээр бичсэн бөгөөд эцэг эхчүүд үр хүүхдээ эрдэм номд сурган хүмүүжүүлж, төлөвшүүлэх ёс, хөвгүүдийн төрийн түшмэлд бэлтгэх тухай сургаалыг Күнз, То вангийн сургаалтай хослуулжээ.

 

Францын алдарт зохиолч Ж.Вернийн 1888 онд бичсэн “Арван таван наст капитан” зохиолыг 1936 онд монгол бичгээр хэвлэсэн байна.

 

1909 оноос Харбинд монгол хэлээр гарсан хамгийн анхны сонин “Монголын сонин бичиг”-ийг үзэсгэлэнд дэлгэжээ. Энэ нь Монголд зориулан гаргаж байсан сонингоос хамгийн олон жил гаргасан дэвшилтэт нийтлэлтэй байснаараа онцлогтой юм. Тус сонины идэвхтэн сурвалжлагчаар ажиллаж байсан Буриад Монголын номын их хүн Жамсраны Цэвээн Монголын анхны тогтмол хэвлэлийг бий болгож, олны  хүртээл болгон Монголын сэтгүүл зүйн түүхийг эхлүүлэхэд ихээхэн туршлага болжээ. Мөн Үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөний зүтгэлтэн Хайсан гүн энэхүү сонинг гаргалцаж байжээ.

 

Энэхүү үзэсгэлэн гурав хоногийн турш олон нийтэд нээлттэй байх юм.


Холбоотой мэдээ