erdenebat@montsame.mn
2019-12-07 05:11:36
Нэг сонгогч хоёр санал
УИХ-ын дэд дарга Л.Энх-Амгалангаар ахлуулсан ажлын хэсэг хуулийн төслийг бэлэн болгоод шат шатны багууллагуудаар дараалан хэлэлцүүлээд нэгдсэн ойлголтод хүрчээ. Хуулийн төсөл (өргөн баригдаагүй)-өөр УИХ-ын 76 гишүүний 50-ыг нь жижиг тойргоос, 26-г нь улсыг нэг тойрог болгон намуудын нэр дэвшигчдээс сонгогчид нэг нэр дэвшигчийн нэрийн өмнөх тоог дугуйлах тэмдэглэл хийнэ. Намуудын нэр дэвшигчид нам тус бүртээ сонгогчдоос авсан саналынхаа тоогоор эрэмбэлэгдэн УИХ-ын гишүүн болно. Сонгуулийн хуулийн төсөл бэлтгэгдсэн түвшиндээ өргөн баригдан, парламент баталсан нөхцөлд нэг сонгогч хоёр санал гэсэн сонгуулийн шинэ зарчим (урьд нь хэрэглээгүй) үйлчилнэ. Энэ нь өнгөн талаас нь харвал холимог шинжтэй. Харин мөн чанар нь УИХ-д иргэд төлөөллөө шууд сонгох агуулгыг бүрэн хадгална. Тэгэхээр сонгуулийн  хувь тэнцүүлсэн тогтолцооны элемент энд орохгүй. Харин мажоритар тогтолцооны хоёр хэлбэрийг нэг дор агуулсан, шинэ хувилбар гэж ойлгож болно.
4 өдөр
Оюу Толгой ордын тоон үзүүлэлтүүд
Хөрөнгө оруулалтын тоон үзүүлэлтийг тусд нь авч үеье. Төслийн анхны хөрөнгө оруулалт 4,3 тэрбум ам. доллар гэж тооцжээ. Ил уурхайн бүтээн байгуулалт одоогийн байдлаар анхны хөрөнгө оруулалт нэг тэрбум ам. доллараар хэтэрсэн. Түүгээр зогсохгүй хөрөнгө оруулалт 2019 онд 11,4 тэрбум ам. доллар болж огцом өсчээ. Хөрөнгө оруулалт ингэж гурав дахин өсөхөд  Дубайд  гэрээний талууд 2015 оны 12 дугаар сарын 14-ны өдөр хөрөнгө оруулалтын төлөвлөгөө  нэмэж баталсан нь хүчтэй нөлөөлсөн байна. Уг гэрээг үндэслэн Оюу Толгой компанийн далд уурхайн бүтээн байгуулалтад шаардлагатай хөрөнгийг санхүүжүүлэх зорилгоор  олон улсын арилжааны 15 банкнаас доод тал нь  LIBOR+2.5, дээд тал нь LIBOR+4.75 хувийн хүүтэй 6.5 тэрбум долларыг зээлжээ. Олон улсын арилжааны банкнуудаас авсан зээлийн хүүг энгийн байдлаар авч үзвэл есөн хувийн хүүтэй юс байна. Ийм өндөр хүүтэй зээлээр хөрөнгө оруулсан нь Монголын талыг олдагдалд оруулахад хүрчээ.
15 өдөр
УИХ-ын 57 гишүүний дэмжлэг хэрэгтэй саналууд
Ингэж хууль өөрчлөгдсөнөөр ажлын хэсэгт орсон Ардчилсан нам “Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас томилно. Ерөнхий сайд танхимынхаа гишүүдийг томилж чөлөөлнө. УИХ-ын сонгуулийг холимог тогтолцоог Үндсэн хуульд оруулна“ гэсэн санал. Мөн “Ерөнхий сайд УИХ-ын гишүүн байж болно. Засгийн газрын бусад гишүүнийг УИХ-ын гишүүдээс томилохгүй” гэсэн Ерөнхийлөгчийн гаргасан саналыг авч үзэх үүд хаалга нээгдэв бололтой.  Эдгээр санал хоёрдугаар хэлцүүлэгт орсон. Гэвч Үндсэн хуульд нэмэлт оруулах хувилбар УИХ-ын 57 гишүүний дэмжлэг авсан байх ёстой гэж хуулиар тогтоосон “Үндсэн хуулийн нэмэлтийн алтан босго”-ыг давж чадахгүй бүдэрсэн байдаг. Эдгээр зарчмын зөрүүтэй санал эргэж авагдах ч УИХ-ын 57 гишүүнээр дэмжүүлэх “Үндсэн хуулийн нэмэлтийн  алтан босго” давах ёстой саналууд болон хувирав бололтой. Эдгээр нөхцөл байдлыг тооцож хууль тогтоогчид  эрх зүйн өөрчлөлтийг хийсэн болов уу. УИХ- энэ саналуудыг дэмжих юм байна гэсэн ойлголт нийгэмд гарч ирлээ. Энэ бол сайн хэрэг.
53 өдөр
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн онцлог
Ер нь ерөнхийлөгчийн институц бий болсон (1993 он)-оос хойш өнгөрсөн 26 жилийн хугацаанд 61 удаа УИХ-ын баталсан хууль бусад шийдвэрт хэсэгчилсэн болон бүрэн хэмжээний хориг тавьжээ. Түүнээс гуравны нэг буюу 20 хоригийг УИХ хүлээн авсан юм байна. Харин  бусдыг нь хүлээн аваагүй гэж  судлаач  хууль зүйн ухааны доктор  П.Амаржаргал хэлсэн байна. Түүний энэ талаар хийсэн судалгааны бүтээл удахгүй хэвлэгдэх ажээ. Ерөнхийлөгчийн хориг гэдэг нь Үндсэн хуулийн онолын хувьд хууль тогтоох байгууллага (УИХ)-д гүйцэтгэх засаглалаас өгч байгаа сануулга гэж  дэр нэр дурдсан судлаач (МҮОНТ) байр сууриа  илэрхийлэхдээ хэлжээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд УИХ-ын баталсан хууль бусад шийдвэрт хориг тавьдаг өнцгөөс харавал гүйцэтгэх засаглалд багтах жишээний. Харин хууль санаачилдаг гэх мэт өөрийн онцлогтой юм байна. Үндсэн хуульд Ерөнхийлөгчийг засаглалын аль хэлбэрт багтахыг нь хэлж өгөөгүй гэнэ. 
61 өдөр